Roy Voogd

Maker van Meerwaarde in Kunst | Cultuur | Culinair

Auteur: admin

ZZP’er in de muziek: theorie en praktijk

Wie of wat bepaalt de prijs van een dirigent? Het is een vraag die al decennialang koor en dirigent bezighoudt, iedere dirigentenwisseling weer. Onlangs heb ik mij weer eens gewaagd aan een proefdirectie. Niet dat ik om een nieuw koor zit te springen, maar het ging om een koor dat bij mij om de hoek repeteert, ik zou er in 10 minuten heen kunnen wandelen. Een aantrekkelijke gedachte.

Nu ben ik iets meer op de hoogte van landelijke ontwikkelingen dan de gemiddelde dirigent. Als bestuurslid van Koornetwerk Nederland stellen we jaarlijks de dirigententarieven vast. Een advies weliswaar, maar wel gebaseerd op de gedachte dat een dirigent een professional is met expertise, verantwoordelijkheid en visie. Een vak dus dat je niet alleen voor jezelf serieus zou moeten nemen. Ook als koor draag je bij aan de kwaliteit van de Nederlandse koorwereld als je je dirigent als beroepsmusicus serieus neemt. Een verantwoordelijkheid die alleen werkt als je die gezamenlijk serieus neemt.

De proefdirectie verliep prima. Ik had een uur: inzingen, een stuk waarvan de noten bekend waren en een nieuw stuk om noten te studeren. Bij het inzingen werd al direct duidelijk dat ik de zangers veel te brengen had. Zowel vocaaltechnisch als op muzikaal niveau. De chemie over en weer was goed, het werd een zeer leerzaam uurtje.

Ik had de scheidend dirigent al eerder aan het werk gezien en ging er dus al vanuit dat de honorering een punt van onderhandeling zou worden… De volgende dag werd ik gebeld door de penningmeester. Himmelhoch jauchzend over mijn proefdirectie. “We moeten het allen nog even over de prijs hebben. Volgende week zijn er nog twee proefdirecties, maar we zijn nu al zó enthousiast…”

Ik had de dirigenttarieven van Koornetwerk Nederland er uiteraard nog even bijgehaald, maar realiseerde me dat het gat voor een professionele vergoeding veel te groot was. Hun honorering bleek echter zelfs maar op de helft te zitten. Er ging dus water bij de wijn, want dirigeren op loopafstand is nu eenmaal ook erg aantrekkelijk. Maar halvering van een gezonde honorering ging me echt té ver. Ik ging iets boven hun aanbod zitten, niet alleen omdat het met een minimale contributieverhoging opgevangen kon worden, maar ook omdat het echt als een kwaliteitsverbetering ervaren zou worden. “Daar komen we wel uit,” zei de penningmeester nog. Vanuit mijn commerciële achtergrond wist ik dus: er is onderhandelingsruimte.

Een week later werd ik gebeld: de penningmeester. “Een van de andere proefdirecties was ook heel prettig ervaren. Anders dan jij, maar die ander had de hoogte van de honorering van de huidige dirigent geaccepteerd, dus hebben we toch voor haar gekozen.”

Einde oefening, de praktijk wint. Het koor kun je dat natuurlijk niet kwalijk nemen. Die maken terecht gebruik van marktwerking. Bovendien vind ik mijn weg wel. Een vrouwenkoor zó dicht bij huis was ook eigenlijk wel een beetje een gemakskeuze…

Maar dat haalt het probleem niet weg: zolang professionele dirigenten zichzelf niet serieus nemen en zonder onderhandeling bereid blijven om als beroepskracht onderbetaald te worden, zal de branche hen ook nooit als beroepskracht gaan belonen. Helaas overzien veel collega’s de consequenties op de langere termijn niet.

Er is nog veel te doen binnen de beroepsgroep…

Zingen als een voetballer

Deze blog is oorspronkelijk geschreven voor Stichting Amateurkoor, een initiatief van Roy Voogd.

In Nederland zingen volgens Europees onderzoek meer dan 1,7 miljoen (!) mensen in naar schatting ruim 20.000 koren. Zingen in een koor is daarmee verreweg de populairste vorm van vrijetijdsbestedingen in Nederland. Tel daarbij op het aantal mensen dat een van de de ontelbare uitvoeringen met enige regelmaat bezoekt en je begint je te realiseren dat het amateurkoor een grotere basis voor draagvlak in de samenleving heeft dan voetbal, om maar eens iets te noemen.


Maar waarom is voetbal zoveel vaker op radio en televisie
en in de media aanwezig dan koormuziek?


Stichting Amateurkoor is een non-profit organisatie, opgericht in 2011 vanuit het inzicht dat de samenwerking in de koorwereld veel te wensen over laat, vooral op regionaal niveau. Hoe zou het het draagvlak voor het amateurkoor er uitzien als de amateurkoorwereld zich zou dúrven (!) profileren zoals de voetbalwereld dat doet?

Naar binnen gericht en niet goed weten hoe je naar buiten treed. Het kenmerkt veel amateurkoren. Mede daarom is het niet verwonderlijk dat heel veel koren moeite hebben om zich staande te houden. Het ledenbestand is door grote maatschappelijke veranderingen voor veel verenigingen steeds lastiger op peil te houden. Subsidies nemen af en de zaal is bij uitvoeringen vaak alleen met heel veel moeite vol te krijgen, waardoor de financiële basis verzwakt. Een vicieuze cirkel waar moeilijk uit te breken is, tenzij…

Een voorbeeld: organiseer een concert met 3 koren uit de eigen regio: je hebt per koor een derde van de kosten, je hoeft maar een derde van het programma te vernieuwen (!) en vanuit de aanhang kun je terugvallen op drie keer zoveel publiek. Bovendien hebt je bij je eigen optreden de échte koorliefhebbers vanuit de andere twee koren in de zaal. Succes verzekerd: zo simpel kan het zijn.

BRUGGEN SLAAN
Maar voor échte oplossingen die de amateurkoorwereld klaar stoomt voor de toekomst zullen we verder moeten kijken. We moeten bruggen slaan met professionele koren. Beleidsmatig en gestructureerd samenwerkingen stimuleren. Verenigingsbesturen met elkaar in contact te brengen om van elkaar te leren. Dirigenten vanuit hun eigen invalshoek met elkaar rond de tafel brengen en inspirerende, nieuwe invalshoeken voor samenwerkingen op gang te brengen.

IMG_9007In 2011 zijn we in Het Gooi begonnen om hier ervaring op te doen. En het werkt. Met zo’n 90 vrijwilligers afkomstig uit de samenwerkende koren -en hun aanhang- organiseren we korenfestivals (40 koren), bestuursbijeenkomsten (44 koren), focusweken (32 koren) gericht op ledenwerving en workshops in samenwerking met onder meer het Groot Omroepkoor. Inmiddels weten koren en dirigenten elkaar steeds beter te vinden. Er ontstaan daadwerkelijk samenwerkingsconcerten van twee of drie koren.

NIEUWE VRIENDSCHAPPEN
Vanuit die basis is nu ook een samenwerking tussen regio’s tot stand gebracht met GO! Opera. In september 2015 is een zeer succesvolle pilot afgerond de regio’s Het Gooi en Zuidwest Friesland een gezamenlijke operaproductie hebben gerealiseerd. Er ontstonden grote projectkoren in beide regio’s die met een professioneel orkest en dito solisten op een een mooi niveau konden presteren. De twee uitvoeringen waren met 1.300 bezoekers volledig uitverkocht. Er zijn nieuwe vriendschapen ontstaan. Maar vanuit de eigen ervaring hebben meerdere deelnemers uit beide regio’s voor de eerste keer een kaartje gekocht voor een uitvoering bij De Nationale Opera, omdat ze zich nu pas écht realiseerden hoe leuk opera is.

Onbekend maakt onbemind. En daar zit ook het belang van de professionele koorwereld in Nederland. Met koren die bij de absolute wereldtop behoren en toch hebben die moeite om hun zalen gevuld te krijgen. Een bizar gegeven als je de getallen uit het begin van dit stuk nog even terughaalt.

Er is dus nog heel veel te doen. Na vijf jaren van pilots wil Stichting Amateurkoor nu graag verder kijken. Nieuwe regio’s helpen en veel, heel veel bruggen slaan. Ons credo voor deze grote uitdaging dan ook onveranderd:

‘Samen Zingen is Samenwerken’. Doet u mee?
Roy Voogd
Stichting Amateurkoor

© 2018 Roy Voogd

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑